20 listopada 2025 roku Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wydał wyrok, który być może przejdzie do historii polskiego orzecznictwa dotyczącego kredytów hipotecznych. Małżeństwo walczące z Bankiem Pekao SA wygrało w sądzie pierwszej instancji, a sąd usunął z umowy kredytowej cały składnik oprocentowania oparty na WIBOR. Zostało tylko 1,8% marży. Jak to możliwe? Co oznacza dla milionów kredytobiorców? I czy wyrok I C 383/24 przesądza dalsze losy wiborowiczy oraz umów na kredyty złotowe?
Spis treści:
Informacje podstawowe
Wyrok: nieprawomocny
Data wyroku: 20 listopada 2025 (20.11.2025)
Data orzeczenia/uzasadnienia: 12 stycznia 2026 (12.01.2026)
Sygnatura: I C 383/24
Sędzia: Bożena Roman
Sąd: Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
Wydział: I Wydział Cywilny
Historia sprawy I C 383/24
Wyrok, który zapadł przed Sądem Okręgowym w Jeleniej Górze pod sygnaturą akt I C 383/24, dotyczy umowy kredytu mieszkaniowego zawartej z Bankiem Pekao SA w dniu 22 lipca 2016 roku. Powodami w sprawie było małżeństwo, które zaciągnęło kredyt na zakup nieruchomości, nie zdając sobie sprawy z mechanizmu ryzyka, jaki został wpisany w ich umowę.
Kredytobiorcy, podobnie jak miliony innych Polaków, podpisali umowę opartą o zmienną stopę procentową, składającą się z dwóch elementów: stałej marży banku (wynoszącej 1,80%) oraz zmiennej stawki referencyjnej WIBOR 3M. W momencie podpisywania umowy stopy procentowe w Polsce były na historycznie niskim poziomie, co sprawiało, że rata wydawała się bezpieczna i stabilna. Jednak gwałtowny wzrost stóp procentowych w latach 2021-2022 spowodował drastyczny (aż 3-krotny) wzrost rat, co skłoniło klientów do przejścia na stałą stopę, a także przeanalizowania swojej umowy pod kątem prawnym.
Sytuacja kredytobiorców przed wyrokiem była trudna. Przy stawce WIBOR 3M wynoszącej około 5,86% (poziom z okresu procesu) oraz marży 1,8%, łączne oprocentowanie ich kredytu wynosiło 7,66%.
Wstępując na drogę sądową w 2024 roku, konsumenci zakwestionowali rzetelność przekazywanych im informacji. Kluczowym argumentem było naruszenie obowiązków informacyjnych przez bank, w tym brak wyjaśnienia istoty WIBOR-u oraz zatajenie faktu, że bank jako kredytodawca bierze bezpośredni udział w fixingu tego wskaźnika, co mogło prowadzić do naruszenia interesów klienta.
Po wyroku sytuacja zmieniła się diametralnie. Sąd, usuwając stawkę WIBOR z umowy, pozostawił w mocy jedynie marżę banku. Oznacza to, że oprocentowanie ich kredytu spadło z 7,66% do zaledwie 1,80%. Dodatkowo bank został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych rat w wysokości 37 740,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Decyzja sądu okręgowego o odwiborowieniu kredytu nie doprowadziła do upadku całej umowy, lecz do jej „uzdrowienia” poprzez wyeliminowanie wadliwego elementu.
5 argumentów, którymi Wiborowicze pokonali bank w pierwszej instancji
Dlaczego Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze zdecydował się na tak radykalny krok? W uzasadnieniu wyroku sędzia wskazał na szereg rażących naruszeń, jakich dopuścił się bank na etapie zawierania umowy. Oto 5 kluczowych argumentów, które zadecydowały o przegranej Pekao SA:
- Brak informacji o administratorze wskaźnika WIBOR.
Umowa kredytowa nie wskazywała podmiotu odpowiedzialnego za opracowywanie i publikowanie wskaźnika WIBOR. W dacie zawierania umowy (2016 r.) administratorem było Stowarzyszenie ACI Polska (później GPW Benchmark), jednak w treści umowy zabrakło tej kluczowej informacji, co narusza zasadę transparentności. - Brak wyjaśnienia mechanizmu ustalania WIBOR.
Bank nie wyjaśnił kredytobiorcom, w jaki sposób powstaje stawka referencyjna. Konsumenci nie wiedzieli, czy WIBOR wynika z rzeczywistych transakcji międzybankowych, czy jedynie z deklaracji banków (tzw. fixingu). Brak tej wiedzy uniemożliwił im ocenę rzetelności wskaźnika. Dodatkowo klienci zwrócili uwagę na fakt brania udziału banku w procesie fixingu co mogło prowadzić do naruszenia. - Klauzula „nieograniczonego wzrostu”.
Umowa nie zawierała żadnego zapisu (tzw. cap), który chroniłby klienta przed nieograniczonym wzrostem oprocentowania. Sąd uznał, że przerzucenie całego ryzyka stopy procentowej na konsumenta, bez wskazania górnej granicy, jest sprzeczne z dobrymi obyczajami. - Załączniki nieprzesłane PRZED podpisaniem.
To jeden z najważniejszych błędów proceduralnych banku. Sąd ustalił, że regulaminy i załączniki do umowy zostały przedstawione klientom dopiero w dniu podpisania umowy, wyłącznie do podpisu. Klienci nie mieli fizycznej możliwości zapoznania się z ich treścią w domu, co narusza obowiązek informacyjny. - Umowa zabezpieczała wyłącznie interesy banku.
Sąd wskazał na rażącą nierównowagę stron. Bank zabezpieczył się na wypadek zmian rynkowych (zmienne oprocentowanie), natomiast konsument został pozostawiony bez żadnej ochrony.
„Umowa zawarta pomiędzy stronami procesu w dniu 22 lipca 2016 roku nie wskazywała, jakim zmianom, w jakich okolicznościach ulegać może stopa bazowa kredytu mieszkaniowego. Kredytodawca w przygotowanej przez siebie umowie nie wskazał kredytobiorcom, kto jest administratorem wskaźnika (…), w jakich okolicznościach wskaźnik ten ulegać może wahaniom, nie podano, że wzrost wskaźnika (…) jest w zasadzie nieograniczony.”
— Fragment uzasadnienia wyroku SO w Jeleniej Górze (sygn. I C 383/24)
Co to oznacza finansowo dla wygranych — tabela porównawcza
Aby zobrazować skalę oszczędności wynikających z wyroku odwiborowującego, przygotowaliśmy symulację dla przykładowego kredytu o parametrach zbliżonych do sprawy z Jeleniej Góry.
Założenia symulacji:
Kwota kredytu: 300 000 zł
Okres kredytowania: 25 lat (300 rat)
System spłaty: raty równe
| Parametr | Przed wyrokiem (WIBOR + Marża) | Po wyroku (Sama Marża) |
|---|---|---|
| Oprocentowanie | 7,66% (5,86% + 1,80%) | 1,80% (Stałe) |
| Miesięczna rata | ok. 2 260 zł | ok. 1 240 zł |
| Odsetki całkowite (szacunek) | ok. 378 000 zł | ok. 72 000 zł |
| Całkowity koszt kredytu | ok. 678 000 zł | ok. 372 000 zł |
| Oszczędność miesięczna | ok. 1 020 zł | |
| Oszczędność całkowita | ok. 306 000 zł | |
Jak widać, usunięcie WIBOR-u z umowy to nie tylko kosmetyczna zmiana. To oszczędność rzędu tysiąca złotych miesięcznie i kilkuset tysięcy w skali całego kredytu.
Komentarze prawników prowadzących sprawę I C 383/24
Środowisko prawnicze przyjęło wyrok z Jeleniej Góry z dużym entuzjazmem, choć nie bez zaskoczenia. Dotychczas sądy częściej skłaniały się ku unieważnianiu umów w całości (podobnie jak w sprawach frankowych). Decyzja o pozostawieniu umowy w mocy, ale bez stawki referencyjnej, jest rozwiązaniem kompromisowym, ale niezwykle korzystnym dla konsumenta.
„To orzeczenie ma charakter precedensowy i może stanowić punkt odniesienia dla kolejnych spraw sądowych przeciwko bankom. Wyrok ten pokazuje, że sądy coraz częściej stają po stronie kredytobiorców. Wskazuje również, że zapisy umów kredytowych skonstruowane w sposób nieprzejrzysty mogą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako klauzule abuzywne.”
— Kancelaria Prawna WIBOR Lex
Ile podobnych umów istnieje w Polsce?
Wyrok z Jeleniej Góry nie dotyczy odosobnionego przypadku. Szacuje się, że w latach 2016-2018, czyli w okresie przejściowym przed pełnym wdrożeniem rozporządzenia BMR, banki w Polsce zawarły dziesiątki tysięcy umów o podobnej konstrukcji. Wiele z nich zawiera te same błędy: brak wskazania administratora, brak klauzul o ryzyku, niewłaściwe doręczenie regulaminów.
Według danych zebranych przez Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu oraz analizy pozwów wpływających do sądów, problem ten dotyczy w największym stopniu klientów następujących banków:
| Bank | Szacunkowa liczba zagrożonych umów (2016-2018) | Liczba pozwów (stan na IV kw. 2025) |
|---|---|---|
| PKO Bank Polski | Wysoka | 635 |
| Bank Pekao SA | Średnia | ok. 150 |
| mBank | Wysoka | 274 |
| ING Bank Śląski | Średnia | 304 |
| Bank Millennium | Wysoka | 241 |
Różnica między „odwiborowieniem” a unieważnieniem
Wielu kredytobiorców zadaje sobie pytanie: co jest lepsze? Usunięcie WIBOR-u (jak w Jeleniej Górze) czy całkowite unieważnienie umowy (jak w Szczecinie)? Obie ścieżki mają swoje zalety i wady.
| Cecha | ODWIBOROWANIE (usunięcie WIBOR) | UNIEWAŻNIENIE UMOWY |
|---|---|---|
| Co zyskujesz? | Kredyt z bardzo niskim oprocentowaniem (sama marża). Rata spada o połowę. | Całkowite pozbycie się długu. Bank zwraca wszystkie wpłacone raty, Ty oddajesz kapitał. |
| Co z hipoteką? | Hipoteka zostaje, dopóki spłacasz kredyt. | Hipoteka jest wykreślana z księgi wieczystej. |
| Rozliczenie z bankiem | Nadpłacone odsetki są zaliczane na poczet przyszłych rat lub zwracane. | Konieczność natychmiastowego zwrotu kapitału (chyba że już go spłaciłeś). |
| Dla kogo? | Dla osób, które chcą zachować mieszkanie i płacić niską ratę. | Dla osób, które spłaciły już kapitał lub mają gotówkę na spłatę reszty. |
Czy wyrok I C 383/24 jest prawomocny?
Należy podkreślić, że wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 20 listopada 2025 r. (sygn. I C 383/24) jest nieprawomocny. Oznacza to, że Bank Pekao SA z pewnością złoży apelację do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu.
Banki mając środki będą walczyć do końca, obawiając się efektu domina. Prawomocne potwierdzenie „odwiborowania” mogłoby kosztować sektor bankowy miliardy złotych. Niemniej wyrok ten ma ogromne znaczenie psychologiczne i prawne. Pokazuje innym sędziom, że usunięcie WIBOR-u jest prawnie dopuszczalne i uzasadnione. Przeciera szlak, którym mogą podążyć kolejne sądy w Polsce. Nawet jeśli sprawa potrwa jeszcze rok lub dwa w drugiej instancji, kredytobiorcy zyskali potężny argument w negocjacjach i sporach sądowych.
Jelenia Góra nie jest jedyna. W ostatnich miesiącach zapadło kilka innych orzeczeń, w których sądy zakwestionowały skuteczność klauzuli WIBOR.
| Sąd | Data wyroku | Sygnatura | Rozstrzygnięcie |
|---|---|---|---|
| SO w Szczecinie | 14.08.2025 | I C 397/22 | Usunięcie WIBOR z umowy, pozostawienie marży. |
| SO w Suwałkach | 21.08.2024 | I C 217/24 | Unieważnienie umowy w całości (brak możliwości utrzymania bez WIBOR). |
| SO w Warszawie | 14.03.2025 | XXIII Ga 763/14 | Prawomocne unieważnienie umowy pożyczki opartej na WIBOR. |
Co zrobić jeśli masz podobną umowę?
Jeśli Twoja umowa kredytowa została zawarta w latach 2016-2018 (lub wcześniej) i masz wątpliwości co do jej uczciwości, nie czekaj biernie na rozwój wypadków prześlij umowę do darmowej analizy. Działanie banków pokazuje, że dobrowolnie nie zaoferują ugód. Czy Twoja umowa z Pekao SA, PKO BP lub mBanku z lat 2016-2018 nie zawiera informacji o administratorze WIBOR? Czy Regulamin dostałeś dopiero przy okienku kasowym? Jeśli tak — Twoja sytuacja może być identyczna, jak powodów z Jeleniej Góry. Obecny etap orzecznictwa nie jest jednoznaczny, a sprawa będzie się toczyła w kolejnej instancji, jednak wyroki takie jak ten w sprawie I C 383/24 dają realną nadzieję. Precedensowy charakter pozwala wierzyć, że na niższe raty w związku z brakiem dopełnienia formalności informacyjnych przez banki, będzie dotyczył także wyroków i orzecznictwa w innych, podobnych do tej spraw.
Podsumoiwanie
Wyrok z Jeleniej Góry to przełom. Pokazuje, że „święty” wskaźnik WIBOR nie jest nienaruszalny. Sądy zaczynają dostrzegać, że za skomplikowanymi wzorami matematycznymi kryje się często zwykła nierzetelność banku i brak szacunku dla prawa konsumenta do pełnej informacji. Choć droga do prawomocności jest jeszcze długa, kierunek został wyznaczony: polskie sądy, wsparte orzecznictwem TSUE, stają po stronie słabszej strony umowy. Dla kredytobiorców oznacza to nadzieję na sprawiedliwość i… znacznie niższe raty.
